Tekenziekte

Inleiding

Teken lijken de laatste jaren een steeds groter probleem te worden. Niet alleen neemt hun aantal jaarlijks toe; ook wordt er steeds meer gewaarschuwd voor ziekten die door teken overgebracht kunnen worden. Bij de mens is inmiddels Lyme Disease overbekend. Deze ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie, Borrelia Burgdorfi, die vooral bij muizen voorkomt, en die via het speeksel van de teek op de mens wordt overgedragen.
De ziekteverschijnselen zijn:

Een rode ring rond de plaats van de beet
Griepachtige verschijnselen, zoals koortsaanvallen,hoofdpijn en spierpijn
Verlammingsverschijnselen en zenuwpijnen
In een later stadium (soms pas na een jaar of langer) kunnen maandenlang aanhoudende gewrichtsklachten ontstaan.

De klachten kúnnen spontaan verdwijnen. Met antibiotica is de ziekte meestal goed te behandelen.

Er zijn vele honderden tekensoorten. Sommige soorten leven in holen of nesten van dieren. Zij hechten zich soms dagenlang vast aan hun gastheer. Andere soorten leven in stallen en woningen en komen alleen 's nachts tevoorschijn om bloed te drinken.
In Nederland komt een bepaalde soort veel voor, de Ixodes ricinus. Dit is de soort die Lyme Disease overbrengt. Een andere (niet inheemse) soort is de Rhipicephalus sanguineus die afkomstig is uit de zuidelijke landen, maar zich jarenlang in Nederlandse woningen weet te handhaven. Buitenshuis sterft deze soort in het Nederlandse klimaat. Met name als ze afkomstig zijn uit de landen rondom de Middellandse zee kunnen deze teken de voor honden gevaarlijke ziekte Babesiose en ook Ehrlichiose, beide parasieten van rode bloedcellen, overbrengen. De parasieten kunnen onder de microscoop zichtbaar worden gemaakt.
Weer een andere soort uit zuidelijke landen werd in het voorjaar van 2004 op diverse plaatsen in Nederland gevonden als veroorzaker van Babesiose bij honden. Het betrof hier de Dermacentor-teek, die werd aangetroffen op de besmette dieren. Ten dele bleek dat de teken met andere honden waren meegekomen en hier ook honden hadden besmet die zelf niet in het buitenland waren geweest.

Uit het ei van de Ixodus ricinus teek komt een larve (0,25mm), die zich ontwikkelt tot nymfe (0.5mm).Larven en nymfen voeden zich met het bloed van kleinere dieren zoals muizen en vogels en egels. De volwassen teek (2 a 3 mm) klimt tenslotte in hoog gras of struiken, en laat zich vallen als er iets onder hem doorloopt, in de hoop dat hij op dat dier valt en zich kan vasthouden. De volwassen teek zuigt bloed van grotere dieren zoals koe, hert, kat, hond, paard en soms de mens. De totale cyclus kan 2 tot 3 jaar duren. Teken kunnen maanden tot jaren overleven buiten de gastheer.

Na deze maaltijd is een vrouwtjesteek in staat duizenden eieren te leggen. Volgezogen ziet zo'n teek eruit als een erwt, terwijl ze er in niet volgezogen toestand als een klein zwart/bruin spinnetje uitzien. Mannetjesteken kunnen meerdere vrouwtjes bevruchten, maar een vrouwtjesteek gaat na het leggen van haar eieren dood.

Men zegt dat het aantal teken toeneemt omdat het aantal reeën in Nederland toeneemt. De grootste risicogroep zijn dan ook mensen die veel in beboste gebieden komen. Het beste is om in het bos de huid bedekt te laten. Het risico op een tekenbeet neemt daardoor aanzienlijk af.

Bij dieren verloopt de infectie met de bacterie Borrelia Burgdorfi meestal symptoomloos.
Zijn er toch klachten dan bestaan die meestal uit:

Koorts
Sloomheid
Gewrichtsklachten (stijf, pijnlijk)
Neurologische verschijnselen
Bloedarmoede als gevolg van het bloedzuigen (alleen als er op kleinere dieren honderden teken zitten)

Ook bij dieren kan in die gevallen antibiotica gegeven worden met als gevolg een snel herstel.

Natuurlijk is niet iedere teek besmet. Toch is het goed om hiermee rekening te houden en een andere route te kiezen als je merkt dat je hond na een wandeling vol met teken zit. Ook kun je de hond aan de riem houden zodat hij niet door de struiken rent. Hier immers zitten de teken hun slachtoffer op te wachten.

Ten slotte bestaat er nog een speciale tekenband. Deze band, de Scalibor Tekenband, voorkomt het aanhechten van de teek. Deze mag gecombineerd worden met de door ons geadviseerde Frontline of Stronghold Anti-vlooiendruppels. Door gebruik te maken van deze middelen sterft de teek of raakt verlamd voordat ze zich kan vasthechten. Ook reeds vastgehechte teken sterven binnen 24 uur en vallen af.

Tip.

Een teek kun je eenvoudig van de huid verwijderen door de teek voorzichtig vast te pakken (niet fijnknijpen) en vervolgens langzamerhand steeds harder te trekken. (Het linksom draaien zoals altijd wordt beweerd is een fabeltje). Op een gegeven moment laat de teek dan los. Een goede vergelijking is dat je steeds harder aan een haartje op je arm trekt, tot het er tenslotte uitkomt. Vooral nymfen en niet-volgezogen volwassen teken zijn niet altijd even gemakkelijk tussen duim en wijsvinger vast te pakken, zonder ze plat te drukken. In dat geval zal de kop blijven zitten, hetgeen aanleiding geeft tot een ontsteking van de huid. Veel gemakkelijker kun je de teek fixeren en verwijderen met behulp van een speciale tekenpincet, die bij onze dierenkliniek te verkrijgen is voor enkele euro’s.

Tekentang schema
Instruktie "Teek Verwijderen"

Druk tekenpincet open.
Plaats pincet over de teek met punten tegen de huid aan.
Laat pincet los zodat mond zich sluit.
Iets trekken en tegelijkertijd pincet draaien tot teek loslaat.

Tenslotte:

Nooit een teek verdoven met spiritus om hem te verwijderen. Door de spiritus gaat de teek onmiddellijk overgeven, waardoor er dus (eventueel besmet) tekenspeeksel in het bijtwondje komt, en de kans op besmetting met Lyme Disease juist groter wordt.
Wat natuurlijk wel goed is is dat je NA het verwijderen van de teek de plaats waar de teek heeft gezeten even ontsmet met alcohol of jodium.